74 plakaty, osobiste refleksje i historie związane z twórczością jednego z czołowych polskich reżyserów. W niedzielę, 8 listopada 2026 roku, miał miejsce wernisaż wystawy "Wajda na nowo" oraz "Wajda na nowo – Suplement" w Fundacji Tumult w Toruniu. Ekspozycję można oglądać do 8 lutego 2027 roku.
Wystawa to unikalna podróż przez osiągnięcia Andrzeja Wajdy, przedstawiona oczami jednego z najbardziej znanych polskich plakacistów, Andrzeja Pągowskiego. W trakcie spotkania Pągowski dzielił się swoimi doświadczeniami z wieloletniej współpracy z Wajdą, opowiadając o kulisach tworzenia plakatów oraz roli emocji w sztuce.
Projekt "Wajda na nowo" zrodził się w czasie pandemii, kiedy to artysta, pozbawiony możliwości bezpośrednich spotkań z widzami, postanowił ponownie odkryć filmową twórczość Wajdy.
– To projekt, który powstał w pandemii. Kiedy nie miałem żadnej roboty, kiedy okazało się, że mi brakuje tego, co dzisiaj się odbywa, czyli kontaktu z wami, rozmów z wami, podsłuchiwania, jak odczytujecie te plakaty – mówił Andrzej Pągowski.
Artysta zrealizował chronologiczne przeglądanie dzieł reżysera, tworząc do każdego filmu własną interpretację plakatową. Praca ta stała się zarówno wyzwaniem artystycznym, jak i okazją do ponownego odkrycia mniej znanych filmów Wajdy. W tym procesie korzystał z archiwalnych materiałów i prowadził rozmowy z osobami, które współpracowały z reżyserem.
Wajda w obiektywie Pągowskiego
Pągowski podzielił się również osobistymi wspomnieniami z współpracy obu artystów, podkreślając, że Wajda wyróżniał się niezwykłą wrażliwością na sztukę i dbałością o detale.
– Andrzej był dla mnie inną osobą niż pozostali reżyserzy, bo był artystą, był malarzem, niespełnionym malarzem – dodał grafik, przywołując historię powstawania plakatu do filmu "Pierścionek z orłem w koronie". Wajda szczególnie zwracał uwagę na detale, takie jak pierścionek wykonany z końskiego włosia, którego szczegóły były niemal niewidoczne, lecz dla reżysera miały znaczenie.
Sztuka kształtująca wrażliwość
Marek Żydowicz, dyrektor festiwalu ToruńCAMERIMAGE, zaznaczył, że ponowne prezentowanie dzieł sztuki jest kluczowe, ponieważ pozwala dotrzeć do nowych odbiorców i rozwijać ich estetyczną wrażliwość. Wspomniał także o wartości obrazu w polskiej kinematografii, w której metafory i symbole przekazują głębsze znaczenia.
Wspomnienia Pągowskiego i Żydowicza skłoniły do rozmowy na temat znaczenia, które może nieść pojedynczy obraz oraz związku między sztuką filmową a malarstwem.
74 plakaty i nowa perspektywa na twórczość Wajdy
Ekspozycja w Fundacji Tumult jest podzielona na dwie części. Pierwsza, "Wajda na nowo", zawiera 60 plakatów związanych z filmami reżysera, podczas gdy druga, "Wajda na nowo – Suplement", skupia się na jego pracach dla Teatru Telewizji. Wśród 14 nowych dzieł znajdują się plakaty inspirowane m.in. "Hamletem", "Makbetem" oraz spektaklem "Bigda idzie!". Pągowski zaznaczył, że poszerzenie zbioru pozwoliło na szerokie spojrzenie na dorobek Wajdy.
Wydarzenie to jest częścią obchodów Roku Andrzeja Wajdy, ustanowionego z okazji setnej rocznicy jego urodzin. Wystawa, zorganizowana w ramach "Filmowej Jesieni w Kujawsko-Pomorskiem", towarzyszy 34. edycji Międzynarodowego Festiwalu Filmowego ToruńCAMERIMAGE i stanowi zaproszenie dla miłośników kina oraz grafiki związanej z polską szkołą plakatu.