15 lipca 2026 roku Starostwo Powiatowe w Toruniu miało wizytę Romana Grzebela, autora publikacji „Ocalić pamięć, odrodzić ziemię. Powrót do polskiego dziedzictwa. Pogranicze”. W spotkaniu wzięli udział Starosta Toruński Mirosław Graczyk oraz radny Powiatu Toruńskiego i były Starosta Marek Olszewski.
W trakcie wizyty Grzebel przekazał Staroście kilka egzemplarzy swojej książki oraz podjęto rozmowy dotyczące znaczenia ochrony pamięci historycznej oraz dziedzictwa Powstania Wielkopolskiego. Wydanie książki zostało wsparte przez Powiat Toruński z uwagi na jej wartość historyczną, edukacyjną i społeczną.
Publikacja jest drugą częścią cyklu „Trylogia & Triada”, w którym każdy tom symbolizuje inny aspekt godności: bordowy odnosi się do godności w działaniu, niebieski do godności w pamięci, a planowany złoty tom będzie dotyczył godności odzyskanej.
Książka skupia się na zachowaniu pamięci o Powstańcach Wielkopolskich oraz osobach związanych z historycznym Pograniczem, obejmującym między innymi dzisiejsze powiaty złotowski, toruński, pilski, sępoleński, nakielski, tucholski, człuchowski, wałecki, szczecinecki i chojnicki. Autor podkreśla, że te tereny łączy nie tylko bliskość geograficzna, lecz także wspólna historia i więzi rodzinne.
Roman Grzebel oparł swoją pracę na wieloletnich badaniach archiwalnych, korzystając z materiałów zarchiwizowanych w instytucjach państwowych, wojskowych oraz kościelnych w całym kraju, analizując m.in. księgi urodzin, małżeństw i zgonów. Autor stawia na źródła potwierdzone dokumentami, unikając niezweryfikowanych przekazów ustnych.
Publikacja zyskała uznanie wśród coraz szerszego grona odbiorców – trafiła już do czytelników na trzech kontynentach: w Europie, Ameryce Północnej i Australii, przyczyniając się do popularyzacji historii Powstania Wielkopolskiego oraz wspólnego dziedzictwa historycznego Pogranicza.