Rewolucja dzięki elektryczności
1 lutego 1899 roku na toruńskie tory wyruszyły pierwsze elektryczne tramwaje. Był to moment przełomowy, który podniósł szybkość transportu, zwiększył niezawodność i otworzył nowe możliwości rozwoju dla miasta.
Rozpoczęcie rozbudowy sieci tramwajowej
Na początku XX wieku sieć tramwajowa zaczęła się rozrastać:
- 1902 r. – uruchomiono drugą linię na Mokre,
- 1906 r. – powstała pętla obwodowa od ulicy Sienkiewicza przez Mickiewicza, Reja i Bydgoską z powrotem do Sienkiewicza,
- 1907 r. – uruchomiono trzecią linię łączącą Ratusz z Chełmińskim Przedmieściem (do skrzyżowania z ulicą Grunwaldzką).
W tym samym czasie rozwijano zajezdnię i zwiększano liczbę wagonów, które z kilku jednostek wzrosły do kilkudziesięciu w ciągu zaledwie kilku lat.
Ciekawostka: Na koniec lat 30. długość torów tramwajowych wynosiła prawie 20 km, a komunikacja stała się kluczowym środkiem transportu w mieście.
Nowe połączenia i rozwój w okresie międzywojennym
W czasach międzywojennych:
- powstało połączenie przez most do Dworca Głównego,
- uruchomiono linię na Jakubskie Przedmieście,
- rozbudowywano układ torowy w centrum, w tym przejazd pod Łukiem Cezara w 1936 r.
Tuż przed wybuchem II wojny światowej w Toruniu działało już pięć linii tramwajowych, które obsługiwały główne trasy w mieście.
Wojna i proces odbudowy
II wojna światowa wstrzymała rozwój komunikacji. Zniszczenia w infrastrukturze, taborze i na moście znacząco ograniczyły funkcjonowanie systemu. Niemniej jednak 1 maja 1945 roku wznowiono ruch tramwajowy, a kilka tygodni później uruchomiono podstawowe linie:
- Bydgoskie Przedmieście – Dworzec Miejski,
- Bydgoskie Przedmieście – Mokre,
- Plac Teatralny – Chełmińskie Przedmieście.
Był to początek długotrwałego procesu odbudowy.
Lata 50. i 60. – odbudowa i pierwsze rozszerzenia
Po odbudowie mostu w 1950 roku przywrócono połączenie z Dworcem Głównym. W kolejnych latach:
- rozwijano trasy w kierunku północnym,
- wydłużano linie, w tym do Wrzosów,
- wprowadzano nowe wagony, w tym pierwsze wozy typu 2N.
W latach 60. modernizowano torowiska oraz zmieniano ich przebieg, przenosząc je na wydzielone pasy ruchu.
Lata 70. – tramwaje dla rozwijającego się przemysłu
Szybki rozwój przemysłu (m.in. Merinotex i Elana) wymusił rozbudowę komunikacji:
- 1970 r. – zlikwidowano przejazd tramwajów linii nr 1 przez centrum, dzięki budowie tzw. małej obwodnicy staromiejskiej, co pozwoliło tramwajom na ominięcie starówki.
- 1972 r. – uruchomiono trasy do Merinotexu,
- 1974 r. – tramwaje dotarły do Elany,
- zakupiono nowe wagony przegubowe typu 803N.
Tramwaje zaczęły odgrywać kluczową rolę w transporcie pracowników do miejsc pracy.
Lata 80. i 90. – rozwój nowych osiedli i tras
W kolejnych latach rozwój miasta wymusił dalsze inwestycje:
- 1980 r. – oddano trasę do Dworca Wschodniego,
- 1981 r. – tramwaj dotarł na osiedle Na Skarpie,
- 1986 r. – uruchomiono trasę do pętli przy ulicy Olimpijskiej,
- 1987 r. – oddano nowy odcinek trasy W-Z od ulicy Sienkiewicza przez ulicę Kraszewskiego, Czerwoną Drogę, Odrodzenia do ulicy Przy Kaszowniku,
- 1991 r. – zakończono eksploatację jednej z najstarszych jednotorowych linii.
Równocześnie modernizowano istniejącą infrastrukturę i tabor.
Modernizacje i nowa jakość
Od końca lat 90. rozpoczęto intensywny proces modernizacji: poprawiano komfort podróży oraz zwiększano bezpieczeństwo. W 2007 roku rozpoczęto przebudowę wagonów tramwajowych typu 805Na, które zyskały nowy wygląd. Wymieniono także wszystkie elementy wyposażenia, w tym zainstalowano monitoring, diodowe tablice informacyjne i automaty do sprzedaży biletów.
Na jubileuszowej grafice przygotowanej przez Glinianą Kurę spotykają się dwa symbole toruńskiej komunikacji: Konstal 805Na oraz nowoczesna Pesa Swing. To zestawienie ilustruje drogę, jaką przeszły tramwaje w Toruniu – od klasyki do nowoczesności.
W przyszłym tygodniu przyjrzymy się początkom taboru autobusowego w Toruniu.